powrót => STRONY HISTORYCZNE

® copyright reserved by Michał Czechowski


u

Kurlandia, Semigalia
(mapa)

historia
dynastii

drzewo
genealogiczne

 

KURLANDIA, SEMIGALIA

książęta Kurlandii i Semigalii

  Gotard Kettler
(*Eggeringhausen k.Soest, Westfalia 2.II.1517, +Mitawa 17.V.1587)
mistrz krajowy inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego 1559-1561, książę Kurlandii i Semigalii 1561-1587
Syn Gotarda II Kettlera z gałęzi z Melrich, jako młodszy syn został przeznaczony do kariery duchownej. W 1538 r. wstąpił do zakonu inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego. W latach 1544-58 był komturem w Dyneburgu, a do 1557 r. w Fellinie. Zwolennik współpracy z królem polskim Zygmuntem II Augustem, zawarł 
z Rzeczypospolitą układ w Rozwolu, skierowany przeciw Moskwie. W 1558 r. został koadiutorem mistrza krajowego inflanckiego Wilhelma von Fürstenberg, po którego ustąpieniu w następnym roku wybrano go na urząd mistrza. Okres jego rządów przypadł na wojnę domową w Inflantach, ciągłe ingerencje państw ościennych oraz szerzącą się w zakonie reformację, która spowodowała zachwianie dyscypliny w zakonie i jego powolny rozkład. W latach 1558-60 prowadził niekorzystną wojnę z Moskwą, tracąc Narwę. Na skutek powstania Estów utracił kontrolę nad północną częścią Estonią na rzecz Szwecji. Trudna sytuacja polityczna zmusiła Kettlera do podporządkowania się Rzeczypospolitej. W 1561 r. został zawarty układ w Wilnie na mocy, którego nastąpiła sekularyzacja Inflant oraz włączenie ich do państwa polsko-litewskiego. Kettler przeszedł na luteranizm i w 1562 r. w Rydze złożył hołd lenny królowi Zygmuntowi II Augustowi. W 1566 r. ożenił się z księżniczką meklemburską Anną stając się założycielem dynastii książąt Kurlandii. Dążył do rządów absolutnych. Przejmując w posiadanie większość sekularyzowanych dóbr ziemskich zapewnił sobie dominację ekonomiczną. Był mecenasem rozwoju handlu i przemysłu. Pozostawał w ustawicznym konflikcie z miejscową szlachtą żądająca dla siebie przywilejów.
 
  Fryderyk
(*Mitawa 25.XI.1569, +Mitawa 16.VIII.1642)
książę Kurlandii i Semigalii 1587-1595, Semigalii 1595-1617, w całym państwie 1617-1642
Syn poprzedniego, po którego śmierci objął rządy w księstwie wraz z młodszym bratem Wilhelmem. Później sprawował  władzę tylko w Semigalii, aby od 1617 r. ponownie panować w całym państwie.  W czasie jego rządów doszło do ostrego konfliktu książąt ze szlachtą kurlandzką, która domagała się takich samych przywilejów jakie miał ten stan w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Długotrwały spór zakończył się zabójstwem przywódcy opozycji oraz detronizacją Wilhelma Kettlera. Fryderyk uniknął losu brata zawierając ugodę Formula Regiminis, w której zagwarantował swoim poddanym szereg swobód, w tym tolerancję religijną dla katolików. Pod koniec panowania podjął starania o uznanie przez króla polskiego praw do tronu kurlandzkiego swojego bratanka Jakuba Kettlera.
 
  Wilhelm
(*Mitawa 20.VII.1574, +Kukułowo k.Kamienia Pomorskiego 7.IV.1640)
książę Kurlandii i Semigalii 1587-1595, Kurlandii 1595-1617
Brat poprzedniego, z którym po śmierci ojca współrządził w księstwie Kurlandii i Semigalii. Od 1595 r. rezydował w Goldyndze i samodzielnie zarządzał Kurlandią. Toczył spór ze szlachtą inflancką o przywileje. Jego stanowczość i zawziętość w kwestii zachowania absolutystycznych rządów doprowadziły do wybuchu konfliktu, którego konsekwencją była śmierć przywódcy opozycji. Wilhelm został oskarżony o zabójstwo i zdetronizowany. Znalazł schronienie na Pomorzu Zachodnim na dworze księcia Bogusława XIV, który w 1628 r. nadał mu probostwo kamienieckie i dwór w Kukułowie koło Kamienia Pomorskiego, w którym Wilhelm mieszkał do końca życia. Książę ożenił się w 1609 r. z Zofią, córką księcia pruskiego Albrechta Fryderyka Hohenzollerna i doczekał się z tego związku jedynego syna Jakuba, późniejszego dziedzica Kurlandii i Semigalii.
 
  Jakub
(*Goldynga 28.X.1610, +Mitawa 1.I.1682)
książę Kurlandii i Semigalii 1642-1682
Syn poprzedniego, w dzieciństwie pozbawiony praw do tronu udał się wraz z całą rodziną na wygnanie. Odwiedził Niemcy, Francję, Anglię i Holandię, studiował na uniwersytetach w Rostock i Lipsku. Wobec bezdzietności stryja Fryderyka został wyznaczony na jego następcę w Kurlandii i Semigalii i w 1638 r. przejął faktycznie
władzę w księstwie. Po długich staraniach udało mu się również uzyskać prawo sukcesji od pana lennego tych ziem króla polskiego Władysława IV Wazy. Po wstąpieniu
na tron podjął szereg reform gospodarczych w państwie, opierających się na wzorach holenderskich. Jakub skoncentrował się na rozwoju handlu morskiego z krajami europejskimi, szkutnictwie, budowie manufaktur, floty i portów w Windawie i Lipawie. Jego ambicją stało się przejęcie rynku budowy statków w Europie oraz udział
w tworzeniu faktorii w Nowym Świecie. Książę rozpoczął w 1651 r. tworzenie swojej pierwszej kolonii u ujścia rzeki Gambii. Drugim obszarem ekspansji stały się Karaiby, gdzie w 1654 r. założono kolonię Nowa Kurlandia na wyspie Tobago. Aktywność gospodarcza Jakuba została zahamowana przez najazd szwedzki w 1655 r. Wycofujące się z Litwy wojska szwedzkie opanowały w 1658 r. neutralne księstwo. Książę dostał się do niewoli wraz z całą rodziną i był więziony początkowo Rydze, a później w twierdzy Iwangorod nad Narwą, a odzyskał wolność dopiero w 1660 r. po podpisaniu pokoju w Oliwie. Na skutek działań wojennych została zniszczona gospodarka kraju, stracono kolonie na rzecz Anglii i Holandii.
 
  Fryderyk Kazimierz
(*Mitawa 6.VII.1650, +Mitawa 22.I.1698)
książę Kurlandii i Semigalii 1682-1698
Syn poprzedniego, studiował prawo w Niemczech, później pozostawał na służbie holenderskiej. W 1675 r. poślubił księżniczkę Zofię von Nassau-Siegen, a po jej śmierci 
w 1688 r. kuzynkę Elżbietę Zofię Hohenzollern, córkę Fryderyka Wilhelma księcia elektora brandenburskiego. W 1682 r. objął tron księstwa Kurlandii i Semigalii. Za jego rządów rozpoczął się powolny upadek gospodarczy kraju. W 1693 r. sprzedano Anglikom kolonię Tobago. Książę zawarł sojusz z Rosją skierowany przeciw Szwecji.  
 
  Fryderyk Wilhelm
(*Mitawa 19.VII.1692 +Kippingshof 2.II.1711)
książę Kurlandii i Semigalii 1698-1711
Syn poprzedniego, z drugiego małżeństwa z margrabianką brandenburską. W chwili objęcia tronu liczył sobie zaledwie 6 lat, w związku z tym pozostawał pod opieką matki oraz stryja Ferdynanda Kettlera. W 1701 r. kiedy Semigalia została zajęta przez Szwedów książę wraz z matką udał się do swojego wuja Fryderyka, który został koronowany na pierwszego króla w Prusach. W 1709 r. rada księstwa uznała Fryderyka Wilhelma za pełnoletniego, a w roku następnym odbył się w Sankt Petersburgu jego uroczysty ślub z Anną Iwanowną, bratanicą cara Rosji Piotra I. W 1711 r. młody książę zmarł nieoczekiwanie w drodze powrotnej do swojego kraju. 
 
  Anna Iwanowna
(*Moskwa 7.II.1693, +Sankt Petersburg 28.X.1740)
księżna Kurlandii i Semigalii 1711-1731, cesarzowa Rosji 1730-1740
Żona poprzedniego, córka cara Rosji Iwana V. W końcu 1710 r. zawarła w Sankt Petersburgu ślub z księciem kurlandzkim Fryderykiem Wilhelmem Kettlerem, który zmarł wkrótce, na początku następnego roku. Od tego momentu Anna faktycznie panował w księstwie Kurlandii i Semigalii pod opieką Rosji. Nie interesowała się zbytnio sprawami państwowymi pozostawiając te kwestie swoim doradcom oraz faworytowi Ernestowi Janowi Bühren. Uzależnienie od Rosji spowodowało niezadowolenie szlachty kurlandzkiej oraz państw ościennych. Przeciwko panowaniu Anny wystąpił król Prus Fryderyk Wilhelm I, który podjął starania mające na celu przejęcie księstwa dla Hohenzollernów drogą mariażu dynastycznego. Podobne starania podjęli również Wettinowie. Stany księstwa znalazły kandydata na nowego władcy i przyszłego małżonka księżnej w osobie Maurycego Saskiego. W 1726 r. został on powołany na tron przez szlachtę Kurlandii i Semigalii lecz nie objął rządów na skutek interwencji Rosji. W 1730 r. po śmierci Piotra II stronnictwo Dołgorukich doprowadziło do wyboru Anny na tron rosyjski. W 1731 r. zrezygnowała ona z rządów w Kurlandii na rzecz Ferdynanda Kettlera stryja zmarłego męża.
 
  Ferdynand
(*Jełgawa 1.XI.1655 +Gdańsk 4.V.1737)
książę Kurlandii i Semigalii 1731-1737
Stryj Fryderyka Wilhelma i młodszy brat Fryderyka Kazimierza, większość część życia spędził poza granicami kraju. W dzieciństwie przebywał w niewoli szwedzkiej, później pozostawał na dworze króla polskiego Jana III Sobieskiego. Służył w wojsku polskim, popadł w niełaskę kiedy wyszedł na jaw jego romans z królową Marią Kazimierą. Powrócił na dwór królewski za panowania Augusta II "Mocnego", otrzymał stopień generała wojsk koronnych i brał udział jako dowódca w wojnie północnej po stronie saskiej. Po śmierci bratanka Fryderyka Wilhelma w 1711 r. sprawował regencję w imieniu wdowy po nim księżnej Anny Iwanowny. Nie mieszkał w Kurlandii tylko
w Gdańsku, dlatego też szlachta księstwa odmówiła mu prawa do tronu. Objęciu władzy przez Ferdynanda sprzeciwiał się początkowo król szwedzki Karol XII, którego wojska okupowały przez pewien czas Kurlandię, a później car Piotr I "Wielki", który w ten sposób realizował plan ekspansji Rosji nad Morzem Bałtyckim. Po wyborze Anny Iwanowny na tron rosyjski i jej wyjeździe z Kurlandii objął oficjalnie władzę w księstwie. W 1731 r. zlożył hołd lenny królowi Augustowi II "Mocnemu" i zawarł małżeństwo
z księżniczką niemiecką Jolantą Magdaleną von Sachsen-Weissenfels, które pozostało bezdzietne.