powrót => STRONY HISTORYCZNE

® copyright reserved by Michał Czechowski


 

Szkocja, Wielka Brytania
(mapa)

historia
dynastii

drzewo
genealogiczne

 

SZKOCJA

królowie Szkocji

  Robert II
(*Paisley, Renfrewshire 2.III.1316, +zamek Dundonald, Ayrshire 19.IV.1390)
król Szkocji 1371-1390
Syn Waltera Stuarta (Stewarta) i Marjorie córki Roberta I Bruce króla Szkocji. W 1318 r. na mocy postanowień szkockiego parlamentu został uznany za następcę swojego dziadka Roberta I, jeżeli nie będzie on miał męskich potomków. To postanowienie zostało cofnięte w 1324 r. kiedy królowi urodził się syn Dawid. Wstąpił na tron w 1371 r.
w dojrzałym wieku po bezpotomnej śmierci swojego wuja Dawida II Bruce. W trakcie niespełna dwudziestoletniego panowania dał się poznać jako władca nieudolny, nie potrafiący zapanować nad swoimi poddanymi, co doprowadziło do utarty prestiżu korony. Na pograniczu szkocko-angielskim były ze zmiennym szczęściem prowadzone
działania zbrojne.
 
  Robert III (Jan)
(*14.VIII.1337, +zamek Dundonald, Ayrshire 4.IV.1406)
król Szkocji 1390-1406
Syn poprzedniego, na chrzcie otrzymał imię Jan. W 1368 r. został mianowany hrabią Carrick. Po śmierci ojca w 1390 r. wstąpił na tron i zmienił imię na Robert, aby nie kojarzyło się ono z Janem Balliolem, znienawidzonym królem Szkocji z końca XIII w. Władca nieudolny, całe jego panowanie było wypełnione walkami prowadzonymi pomiędzy możnowładcami. W 1402 r. król Anglii Henryk IV najechał południe Szkocji, dwukrotnie pokonał siły Roberta i czasowo zajął stolicę królestwa, Edynburg.
W 1406 r. król ze względów bezpieczeństwa wysłał do Francji swojego najstarszego żyjącego syna i następcę tronu Jakuba. Książę został w trakcie podróży na morzu schwytany przez Anglików, a wiadomość o uwięzieniu syna przyczyniła się do zgonu króla.
 
  Jakub I
(*Dunfermline, Fife 10.XII.1394, +Perth 21.II.1437)
król Szkocji 1406-1437
Syn poprzedniego, w dzieciństwie w trakcie morskiej podróży do Francji został schwytany i uwięziony przez Anglików. W niewoli pozostawał na zamku Windsor. 
Po śmierci ojca w 1406 r. Szkocją rządził jako regent w imieniu uwięzionego króla jego stryj Robert książę Albany. Dopiero po śmierci Roberta w 1420 r. Szkoci zapłacili Anglikom okup w wysokości 40 tysięcy funtów, umożliwiający powrót Jakuba do ojczyzny. Król zastał kraj pogrążony w kompletnej anarchii i usiłował wzmocnić władzę monarszą. Podejmował w tym celu różne kroki, między innymi poszerzał domenę królewską i konfiskował zagrabione królewszczyzny. Na wzór królów Francji starał się podporządkować sobie duchowieństwo. Stracił również kilku niepokornych magnatów. Taką polityką zraził sobie poddanych i zginął zamordowany w zamachu w klasztorze dominikanów w Perth gdzie zatrzymał się w trakcie jednej z podróży po kraju. 
 
  Jakub II "Ognista Twarz"
(*Edynburg 16.X.1430, +poległ pod zamkiem Roxburgh 3.VIII.1460)
król Szkocji 1437-1460
Syn poprzedniego, objął tron po zamordowaniu ojca w wieku niespełna 7 lat. Swój przydomek zawdzięczał jaskrawoczerwonemu znamieniu na twarzy, które miał od urodzenia. Na początku panowania podczas małoletniości króla toczyła się walka o władzę i wpływy w państwie pomiędzy trzema możnowładcami : Wilhelmem Crichtonem, Aleksandrem Livingstone oraz Wilhelmem Douglasem. Po dojściu do pełnoletności król poskromił rywalizujących o władzę możnych, kazał uwięzić
Livingstone'a, a w 1452 r. osobiście brał udział w zabójstwie Douglasa na zamku w Stirling. W swojej polityce wewnętrznej zreorganizował administrację państwa, stworzył nowe hrabstwa, uporządkował system podatkowy, w 1451 r. założył uniwersytet w Glasgow. Usiłował wykorzystać toczącą się w Anglii wojnę domową i w 1460 r. obległ zamek Roxburgh, gdzie zginął kiedy rozerwała się jedna z armat oblężniczych.
 
  Jakub III
(*zamek St Andrews, Fife lub zamek Stirling 10.VII.1451, +Milltown koło Bannockburn 11.VI.1488)
król Szkocji 1460-1488
Syn poprzedniego, objął tron po przedwczesnej śmierci ojca w wieku 9 lat. Do 1463 r. pozostawał pod regencją matki Marii z Geldrii. W 1469 r. ożenił się z Małgorzatą córką Krystiana I króla Danii, która wniosła mu w posagu Orkady i Szetlandy. Władca słaby i niepopularny, otaczał się ludźmi z plebsu i był biseksualny, co spowodowało niechęć do niego szkockich baronów. Przez większą część swojego panowania pozostawał w konflikcie ze swoimi poddanymi, a między innymi z młodszymi braćmi Aleksandrem księciem Albany i Janem hrabią Mar, z których drugi zginął w 1479 r. w niewyjaśnionych okolicznościach. Ucieczka księcia Albany do Anglii zapoczątkowała konflikt Szkocji z tym państwem. Niezadowolenie poddanych doprowadziło do detronizacji władcy oraz proklamowania królem jego najstarszego syna Jakuba. Król został pokonany i ranny w bitwie pod Sauchieburn, uciekł i ukrył się we młynie w Milltown koło Bannockburn, ale został odnaleziony, rozpoznany i zamordowany przez jednego
z przeciwników politycznych.
 
  Jakub IV
(*zamek Stirling 17.III.1473, +poległ w bitwie pod Flodden 9.IX.1513)
król Szkocji 1488-1513
Syn poprzedniego, przejął tron w wieku 15 lat po zdetronizowaniu i zamordowaniu ojca. Był władcą renesansu, władał kilkoma językami, w tym gaelickim, francuskim
i angielskim. Miłośnik nauki i sztuki, w 1494 r. ufundował uniwersytet w Aberdeen. Rozbudował zamki w Edynburgu i Stirling. Z powodzeniem godził zatargi pomiędzy
poddanymi, szlachtą i klanami z górzystej północnej Szkocji. W 1502 r. wystąpił przeciw Anglii popierając rebelię Perkina Warbecka, yorksistowskiego pretendenta do tronu. Konflikt zakończył się w tym samym roku zawarciem pokoju, a w roku następnym Jakub poślubił Małgorzatę córkę króla Anglii Henryka VII Tudora. W 1513 r. Jakub pozostający w sojuszu z Francją najechał północną Anglię i poległ wraz z 10 tysiącami żołnierzy, w tym wieloma możnymi w przegranej bitwie pod Flodden. Jego ciało zostało przez zwycięzców podjęte z pobojowiska i zawiezione do Londynu, a jego dalszy los pozostaje nieznany.  
 
Jakub V
(*Linlithgow, West Lothian 10.IV.1512, +pałac Falkland, Fife 14.XII.1542)
król Szkocji 1513-1542
Syn poprzedniego, został królem mając nieco ponad rok po śmierci ojca w bitwie pod Flodden. Pozostawał pod regencją matki Małgorzaty, a później kuzyna ojca, Jana księcia Albany. W 1528 r. rozpoczął samodzielne rządy w państwie, twardą ręką zaprowadził spokój na pograniczu, zwalczył plagę piractwa nękającego szkockie wybrzeża. W kraju prowadził politykę wymierzoną przeciw możnowładcom, z których wielu zostało straconych pod zarzutem spisku. W 1537 r. wydał Akt Rewokacji, unieważniając wszystkie nadania ziemskie poczynione przez regentów. Król cieszył się za to popularnością wśród niższych warstw społecznych, brał w ochronę mniejszych dzierżawców przed wielkimi posiadaczami ziemskimi, nie stronił od kontaktów z mieszczanami i chłopami. Zyskał sobie tym przydomek "Króla Biedaków". Był przeciwnikiem nowinek religijnych, za jego panowania na stosie spłonął pierwszy szkocki protestant Patryk Hamilton. W polityce zagranicznej opierał się na sojuszu z Francją. W 1541 r. rozpoczął się konflikt zbrojny z Anglią, a w listopadzie następnego roku armia Jakuba została pokonana w bitwie na torfowisku Solway Moss nad rzeką Esk. Król zmarł w pałacu Falkland, dowiedziawszy się o rozmiarach poniesionej klęski, krótko po urodzinach swojej córki i następczyni na tronie Marii. 
  Maria I
(*Linlithgow, West Lothian 8.XII.1542, +zamek Fotheringhay, Northamptonshire 8.II.1587)
królowa Szkocji 1542-1567, Francji 1559-1560
Córka poprzedniego, została królową Szkocji jako kilkudniowe niemowlę po przedwczesnej śmierci ojca. Regencję w jej imieniu sprawował początkowo Jakub Hamilton hrabia Arran, a później matka, Maria de Guise. W lipcu 1543 r. został zawarty traktat w Greenwich, który przewidywał małżeństwo Marii z synem króla Anglii Henryka VIII Tudora. Brak wypełnienia postanowień traktatu doprowadziło do kolejnych konfliktów z południowym sąsiadem. Maria została wysłana dla bezpieczeństwa do Francji, gdzie
w 1558 r. poślubiła delfina Francji, późniejszego króla Franciszka II. W 1561 r. po śmierci męża królowa wróciła do Szkocji. W latach 1565-67 mężem Marii był jej kuzyn
Henryk Stuart lord Darnley, a później Jakub Hepburn hrabia Bothwell. Królowa nie cieszyła się popularnością wśród poddanych, którzy wystąpili zbrojnie przeciw niej 
i Bothwellowi. Konflikt zakończył się uwięzieniem Marii na zamku w Loch Leven i zmuszeniem jej do abdykacji na rzecz rocznego syna Jakuba. W 1568 r. Maria uciekła
z niewoli, zgromadziła armię, usiłował bez powodzenia odzyskać tron, a następnie uciekła do Anglii, gdzie została uwięziona w Carlisle. Królowa Anglii Elżbieta I uważała Marię za poważne zagrożenie dla swojego panowania, dlatego też po blisko dwudziestoletnim odosobnieniu oskarżyła ją o udział w spisku na swoje życie i kazała stracić.
 
  Jakub VI
(*Edynburg 19.VI.1566, +Londyn 27.III.1625)
król Szkocji 1567-1625
Syn poprzedniej i jej pierwszego męża i kuzyna Henryka Stuarta lorda Darnley. 
 
  Karol I
(*Dunfermline, Fife 19.XI.1600, +Londyn 30.I.1649)
król Szkocji 1625-1649
Syn poprzedniego, 
 
  Karol II
(*Londyn 29.V.1630, +Londyn 6.II.1685)
król Szkocji 1660-1685
Syn poprzedniego, 
 
Jakub VII
(*Londyn 14.X.1633, +Saint-Germain-en-Laye, Francja 16.IX.1701)
król Szkocja 1685-1688, pretendent do tronu 1688-1701
Brat poprzedniego, 
Maria II
(*Londyn 30.IV.1662, +Londyn 28.XII.1694)

królowa Szkocji 1689-1694
Córka poprzedniego, 
Anna
(*Londyn 6.II.1665, +Londyn 1.VIII.1714)
królowa Szkocji 1702-1707
Siostra poprzedniej, 

pretendenci do tronu Szkocji

  Jakub Franciszek Edward "Starszy Pretendent"
(*Londyn 10.VI.1688 +Rzym 1.I.1766)
pretendent do tronu Szkocji (jako Jakub VIII) 1701-1766
Brat poprzedniej, wychowywał się we Francji. W 1701 r. po śmierci ojca został proklamowany jakobickim pretendentem do tronów Anglii, Szkocji i Irlandii. Został uznany za prawowitego władcę przez króla Francji Ludwika XIV. W l1708 r. oraz w latach 1715-16 podjął nieudane próby opanowania Szkocji. Jakub pozostawał na uchodźctwie najpierw we Francji, a później we Włoszech, w Rzymie, gdzie zmarł w 1766 r.
 
  Karol Edward Ludwik "Młodszy Pretendent"
(*Rzym 31.XII.1720 +Rzym 31.I.1788)
pretendent do tronu Szkocji (jako Karol III) 1766-1788
Syn poprzedniego, ze strony matki prawnuk króla Polski Jana III Sobieskiego. Chcąc odzyskać władzę w Szkocji wywołał w 1745 r. powstanie jakobitów, które po początkowych sukcesach zakończyło się klęską pod Culloden w 1746 r. Po śmierci ojca w 1766 r. został obwołany pretendentem do tronów Anglii, Szkocji i Irlandii.
W 1772 r. poślubił w Paryżu księżniczkę Ludwikę von Stolberg-Gedern, z którą zamieszkał w Rzymie, a później we Florencji, posługując się tytułem hrabiego Albany.
W 1780 r. Ludwika opuściła męża będąc kochanką włoskiego poety Alfieriego. W 1783 r. Karol Edward legitymizował swoją naturalną córkę ze związku z Klementyną Walkinshaw i nadał jej tytuł księżnej Albany.
 
  Henryk Benedykt
(*Rzym 6.III.1725 +Frascati k.Rzymu 13.VII.1807)
pretendent do tronu Szkocji (jako Henryk I) 1788-1807
Brat poprzedniego, został przeznaczony do stanu duchownego. W 1747 r. papież Benedykt XIV mianował go kardynałem. Był tytularnym arcybiskupem Koryntu, biskupem Frascati, archiprezbiterem Bazyliki p.w. św.Piotra w Rzymie oraz od 1763 r. aż do śmierci stał na czele Kancelarii Apostolskiej. W 1788 r. po śmierci starszego brata został pretendentem do tronów Anglii, Szkocji i Irlandii.
 


ANGLIA, IRLANDIA, WIELKA BRYTANIA

królowie Anglii i Irlandii, Wielkiej Brytanii
  Jakub I
(*Edynburg 19.VI.1566, +Londyn 27.III.1625)
król Anglii i Irlandii 1603-1625 => Zobacz wyżej
 
  Karol I
(*Dunfermline, Fife 19.XI.1600, +Londyn 30.I.1649)
król Anglii i Irlandii 1625-1649
=> Zobacz wyżej
 
  Karol II
(*Londyn 29.V.1630, +Londyn 6.II.1685)
król Anglii i Irlandii 1660-1685
=> Zobacz wyżej
 
  Jakub II
(*Londyn 14.X.1633, +Saint-Germain-en-Laye, Francja 16.IX.1701)
król Anglii i Irlandii 1685-1688
=> Zobacz wyżej
 
  Maria II
(*Londyn 30.IV.1662, +Londyn 28.XII.1694)

królowa Anglii i Irlandii 1689-1694
=> Zobacz wyżej
 
  Anna
(*Londyn 6.II.1665, +Londyn 1.VIII.1714)
królowa Anglii 1702-1707, Irlandii 1702-1714, Wielkiej Brytanii 1707-1714
=> Zobacz wyżej
 
pretendenci do tronu Anglii i Irlandii
  Jakub Franciszek Edward "Starszy Pretendent"
(*Londyn 10.VI.1688 +Rzym 1.I.1766)
pretendent do tronu Anglii i Irlandii (jako Jakub III) 1701-1766 => Zobacz wyżej
 
  Karol Edward Ludwik "Młodszy Pretendent"
(*Rzym 31.XII.1720 +Rzym 31.I.1788)
pretendent do tronu Szkocji (jako Karol III) 1766-1788 => Zobacz wyżej
 
  Henryk Benedykt
(*Rzym 6.III.1725 +Frascati k.Rzymu 13.VII.1807)
pretendent do tronu Szkocji (jako Henryk IX) 1788-1807 => Zobacz wyżej